Hoạt động nhóm nghiên cứu – Chìa khóa tháo gỡ nút thắt trong khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Khoa Tài nguyên và Môi trường

Trong bối cảnh chuyển đổi mạnh mẽ của giáo dục đại học theo hướng gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, hoạt động của các nhóm nghiên cứu đang trở thành động lực then chốt thúc đẩy sự phát triển bền vững của Khoa Tài nguyên và Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Hướng tới chào mừng 70 năm ngày thành lập Học viện Nông nghiệp Việt Nam (1956-2026), 50 năm thành lập khoa Tài nguyên và Môi trường (1976-2026), thực hiện Kế hoạch Tổ chức chuỗi sự kiện chào mừng “Tháng Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam”. Ngày 13/5/2026, Khoa Tài nguyên và Môi trường tổ chức Hội nghị “Tổng kết hoạt động của nhóm nghiên cứu giai đoạn 2020-2025 và định hướng hoạt động của các nhóm nghiên cứu giai đoạn 2026-2030”.

PGS. TS. Trần Trọng Phương: Khoa Tài nguyên và Môi trường đã ứng dụng các công nghệ mới như viễn thám, GIS, AI rộng rãi trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao

  Phát biểu khai mạc tại Hội nghị, PGS.TS. Trần Trọng Phương khái quát một số nội dung trong bối cảnh thực hiện các nhiệm vụ thuộc Nghị Quyết 57. Khoa đã lồng ghép nội dung về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới vào các môn học và chương trình đào tạo: Các cấp từ đại học, cao học và tiến sĩ. Trong đó, các công nghệ như GIS, viễn thám, AI, Công nghệ trong đo đạc, Mô hình hóa không gian đất đai và môi trường, blockchain, IoT đã được cập nhật vào nội dung của nhiều môn học như: Viễn thám, hệ thống thông tin địa lý, công nghệ mới trong đo đạc bản đồ, UAV, hệ thống thông tin đất đai, quy hoạch đất đai, mô hình hoá môi trường, quản lý môi trường,… Nhằm cập nhật kiến thức cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh của Khoa nhanh chóng, hiệu quả.

Khoa Tài nguyên và Môi trường trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, với sứ mạng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển các sản phẩm và dịch vụ khoa học công nghệ nhằm giải quyết các vấn đề về đất đai, tài nguyên, môi trường, biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp bền vững. Hiện nay, Khoa có 96 cán bộ viên chức, trong đó 86 giảng viên với 19 GS, PGS; 38 tiến sĩ; 32 thạc sĩ - tạo nên nền tảng nhân lực mạnh cho hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, Khoa đã hình thành 06 nhóm nghiên cứu gồm: 04 nhóm nghiên cứu mạnh: Quản lý tổng hợp tài nguyên đất, nước và dinh dưỡng cây trồng; Quy hoạch không gian lãnh thổ sử dụng đất đai và môi trường; Công nghệ sinh học môi trường và nông nghiệp; Công nghệ, kỹ thuật xử lý môi trường; 01 nhóm nghiên cứu tinh hoa: Quản lý môi trường và phát triển bền vững; và 01 nhóm nghiên cứu xuất sắc: Quản lý tài nguyên và môi trường bền vững.

Thành viên các nhóm nghiên cứu tham gia Hội nghị Tổng kết hoạt động của nhóm nghiên cứu giai đoạn 2020-2025 và định hướng hoạt động của các nhóm nghiên cứu giai đoạn 2026-2030

  Các nhóm nghiên cứu đã góp phần quan trọng trong việc tập trung nguồn lực, xây dựng định hướng nghiên cứu rõ ràng và nâng cao chất lượng công bố khoa học. Riêng nhóm nghiên cứu xuất sắc Quản lý tài nguyên và Môi trường bền vững giai đoạn 2022–2025 đã công bố 82 bài báo khoa học, trong đó có 37 bài quốc tế ISI/Scopus và 45 bài trong nước; tỷ lệ bài báo thuộc nhóm Q1/Q2 đạt 75,6%, với nhiều công bố trên các tạp chí có hệ số ảnh hưởng cao như Biomaterials Science, Nanomedicine, Pharmaceutics và RSC Advances .

TS. Nông Hữu Dương trình bày tham luận về một số kết quả nghiên cứu khoa học nổi bật trong lĩnh vực quản lý tài nguyên và môi trường và định hướng nghiên cứu trong năm 2027

Không chỉ dừng lại ở công bố học thuật, các nhóm nghiên cứu còn triển khai nhiều đề tài, dự án có tính ứng dụng cao như xử lý chất thải chăn nuôi theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng GIS – viễn thám – trí tuệ nhân tạo trong quản lý đất đai, giám sát thiên tai và biến đổi khí hậu, xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với bảo vệ môi trường. Nhiều mô hình thực tiễn đã được triển khai tại Hà Nội, Hà Tĩnh, Bắc Ninh và TP. Hồ Chí Minh, góp phần giải quyết trực tiếp các vấn đề môi trường nông thôn và sản xuất nông nghiệp địa phương.

PGS.TS. Cao Trường Sơn khái quát bối cảnh đào tạo và nghiên cứu khoa học của nhóm nghiên cứu tinh hoa

Đặc biệt, theo định hướng của nhóm nghiên cứu tinh hoa Quản lý môi trường và Phát triển bền vững, việc gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo - nghiên cứu khoa học - công bố quốc tế được xác định là giải pháp cốt lõi. Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh được xem là lực lượng nòng cốt trong thực hiện đề tài, dự án và công bố quốc tế. Cách tiếp cận này không chỉ nâng cao chất lượng đầu ra đào tạo mà còn tạo môi trường học thuật chuyên nghiệp, hỗ trợ người học phát triển năng lực nghiên cứu và hội nhập quốc tế .

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, hoạt động khoa học công nghệ của Khoa vẫn còn một số “nút thắt” như tính chủ động trong đề xuất nhiệm vụ khoa học chưa cao, sự chênh lệch giữa các bộ môn về công bố quốc tế và triển khai đề tài, nguồn lực tài chính hạn chế, cũng như thiếu các nhiệm vụ quy mô lớn cấp Bộ và cấp Nhà nước. Điều này đòi hỏi Ban Chủ nhiệm khoa, Trưởng Bộ môn và Trưởng nhóm nghiên cứu phải thực sự trở thành đầu tàu trong kết nối nguồn lực, đề xuất.

BCN Khoa tặng đại điện các nhóm nghiên cứu của khoa

  Trong giai đoạn 2026-2030, các nhóm nghiên cứu đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ lên 90-100%, tăng số lượng công bố quốc tế đạt từ 10–15 bài/năm, mở rộng số lượng nghiên cứu sinh, học viên và sinh viên tham gia, đồng thời phát triển mạnh các sản phẩm ứng dụng như mô hình kỹ thuật, bản đồ số, quy trình công nghệ và chuyển giao thực tiễn .

Có thể khẳng định rằng, hoạt động nhóm nghiên cứu không chỉ là công cụ nâng cao năng lực khoa học công nghệ mà còn là chìa khóa tháo gỡ những nút thắt trong đổi mới sáng tạo, kết nối đào tạo với thực tiễn và nâng cao vị thế học thuật của khoa Tài nguyên và Môi trường. Đây chính là nền tảng quan trọng để khoa tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất sắc về đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao khoa học công nghệ trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường đến năm 2030.

Khoa Tài nguyên và Môi trường